Glutamina – cudowny suplement?

Podziel się
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram

W tym artykule ...

Stanowi aż 60% całej puli aminokwasowej komórki mięśniowej i jest prekursorem do syntezy
aminokwasów w organizmie. Niektórzy ją uwielbiają i zawdzięczają jej odczucie poprawyzdrowia, inni z kolei uważają, że suplementacja tego produktu jest zbędna. Co na tematglutaminy mówią badania naukowe? Czy osoba regularnie aktywna fizycznie na pewnopotrzebuje dodatkowej porcji tego aminokwasu, by procesy regeneracyjne w jej organizmieprzebiegały prawidłowo? A może ci, którzy mają problemy z funkcjonowaniem układupokarmowego, także powinni zainteresować się właściwościami glutaminy?Zainteresowanie glutaminą wzrasta, szczególnie od kilku dekad, kiedy to (na podstawie badańna szczurach) wysunięto hipotezę o jej korzystnym działaniu w kwestii utrzymania ciągłościtkanek oraz przyspieszaniu ich regeneracji. Ten aminokwas rzeczywiście ma duże znaczeniew organizmie, choćby dlatego, że można go znaleźć niemalże w każdej tkance i narządzie, atakże charakteryzuje się wysokim stężeniem w osoczu krwi. Jak wspomniałam we wstępie,glutamina stanowi większość masy komórki mięśniowej. Skoro jest jej tak wiele, niemożliwe,by znaczenie tego aminokwasu było mało istotne.

Dawno i nieprawda?

Ważnym momentem w badaniach nad glutaminą był rok 1983. Wtedy to zaobserwowano, żepacjenci z marskością wątroby, u których znacznie zaburzona jest synteza aminokwasów,częściej umierali na sepsę (posocznicę) jako powikłanie. Wniosek z tego był następujący:znaczne zmniejszenie zawartości glutaminy w organizmie (związane zarówno z degradacjątkanek wynikających z procesu chorobowego, jak i z zaburzonym wykorzystywaniem białekpochodzących z pożywienia) wiąże się z przerwaniem ciągłości tkanek i procesówregeneracyjnych. Współczesne badania niejednokrotnie opierają swoje hipotezy na wnioskachwysuniętych z badania przeprowadzanego w latach osiemdziesiątych i… niestety nie dokońca je potwierdzają.Badanie van Zanten’a z 2015 roku miało pokazać, jak podawanie glutaminy dojelitowo działana pewne czynniki w warunkach szpitalnych. Wzięto pod uwagę komplikacje chorobowe iinfekcje, długość pobytu w szpitalu oraz śmiertelność szpitalną osób przebywających w tymośrodku w stanie krytycznym, a także w warunkach niedoboru glutaminy (stężenie w osoczuponiżej 420 µmol/l). Okazało się, że suplementowanie tym aminokwasem nie wpłynęło naczas, jaki pacjenci musieli spędzić w szpitalu, nie miało też istotnego wpływu na wskaźnikśmiertelności. Jedyną korzystną obserwacją był fakt, że w grupie pacjentów z oparzeniamiwystąpiło istotnie mniej infekcji, co można wiązać z działaniem immunomodulującymglutaminy.

Przepustka od jelit

Kolejną kwestią do wyjaśnienia jest domniemany ogromny wpływ glutaminy na tzw.połączenia ścisłe w jelitach. Od pewnego czasu jesteśmy zalewani informacjami na tematzjawiska o tajemniczej nazwie przepuszczalne jelito, co szczególnie upodobali sobie praktycymedycyny alternatywnej i samozwańczy żywieniowcy. Obecnie dorabia się do tego pewneideologie, faktem jest jednak, że także w medycynie akademickiej pojawia się coraz więcej obserwacji potwierdzających, że ściana jelita może być szczególnie podatna na osłabianieprzez pewne czynniki. Stres, nieodpowiednia dieta, nadmierny wysiłek czy nadużywanielekarstw to najwięksi wrogowie naszego układu pokarmowego. Osoby narażone na teokoliczności mogą w konsekwencji doświadczać szerokiego spektrum niejednoznacznychobjawów, co wzmaga stres i wymusza próbowanie kolejnych środków medycznych – wskrócie: błędne koło. Niestety, badania naukowe są w tej kwestii bardzo surowe i wskazują nabrak korelacji pomiędzy spożywaniem glutaminy a poprawą integralności ściany jelita.Inaczej może być w przypadku tych osób, u których jednocześnie występuje przewlekły iznaczny stan zapalny, aczkolwiek ta kwestia nadal czeka na zbadanie i potwierdzenie.Wówczas i tak wniosek brzmiałby raczej: „integralność jelit idzie w parze z brakiem stanuzapalnego”, a niekoniecznie „glutamina bezpośrednio poprawia ścisłość komórek ścianyjelita”.Nie tak łatwo zmierzyć, ile glutaminy potrzebuje organizm i jaka ilość, jeśli już chcemy,powinna być suplementowana dla uzyskania jakichkolwiek efektów. Stosuje się do tegometody izotopowe, przez co znacznie zredukowany jest krąg ośrodków, w jakich takiebadanie można przeprowadzić. Schemat dawkowania na opakowaniach suplementów(doustnych) mówi o 20–40 g tego aminokwasu na dobę. Natomiast w badaniu ilości dobowejglutaminy w osoczu osiągnięto wyniki 60–100 g tego aminokwasu. Oznaczałoby to, żezużycie przewyższa spożycie. Niestety sprawa nie jest taka prosta i okazuje się, że mierzeniestężenia aminokwasu w osoczu krwi nie ma istotnego znaczenia klinicznego u zdrowychosób. Istotność ta wzrasta w przypadku poważnych chorób, kiedy to zmagazynowanyaminokwas z mięśni jest w dużych ilościach potrzebny w innych miejscach organizmu, stądpojawia się go więcej w osoczu.UWAGA: Zmierzenie ilości glutaminy w osoczu może i nie ma istotnego klinicznegoznaczenia u zdrowego człowieka bez przewlekłych stanów zapalnych czy znaczących urazów.Natomiast może być dobrym odnośnikiem, jeśli chcemy z dużą dokładnością oszacować ilośćaminokwasu, jaką możemy suplementować. Zaleca się podawanie (dobowo) 30–40%wartości glutaminy, jaką wskazuje badanie z osocza. Przykładowo: jeśli wynik stężeniaglutaminy w osoczu wynosi 80 g, to odpowiednia dawka suplementacyjna równa się 24–32 gna dobę.20–40 g glutaminy dziennie? Dlaczego tak szeroki zakres referencyjny? Otóż tozależy. Wartość optymalna będzie zupełnie inna dla dwudziestolatka i sześćdziesięciolatka,dla kobiety i mężczyzny, dla… sportowca i kanapowca.

Suplementować czy nie?

Oto jest pytanie. Dodatkowe podawanie glutaminy, poza źródłami pokarmowymi, jestuzasadnione w przypadku: niedożywienia, niskiego spożycia białka, przewlekłe i rozległestany zapalne, zaburzenia w trawieniu czy syntezie białek połączone z zapaleniem. Glutaminajest też ważnym składnikiem żywienia dojelitowego u pacjentów, wśród których niemożliwejest karmienie doustne. Ponadto – fakt, który jeszcze wymaga dalszych badań – istniejehipoteza, że wrażliwość tkanek na insulinę u takich pacjentów poprawia się wraz zprzyjmowaniem pewnej formy glutaminy w żywieniu dojelitowym.Główne kierunki działania glutaminy:- materiał budulcowy komórek, szczególnie mięśniowych,- wspomaganie regeneracji tkanek,- substrat konieczny do procesu namnażania komórek organizmu,- ważna rola w utrzymywaniu równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie,- szczególne znaczenie w procesach immunologicznych – jako podłoże dla reakcjiregulacyjnych,- funkcje antyoksydacyjne (jako prekursor glutationu działającego przeciw wolnymrodnikom).Glutamina to prekursor kwasu glutaminowego, z którego powstaje glutation – silnyantyoksydant neutralizujący pestycydy, przeciwdziałający stresowi metabolicznemu komóreki przedłużający ich żywotność. Ten peptyd stanowi najważniejszą linię obrony organizmuprzed bakteriami i wirusami, stymuluje funkcjonowanie limfocytów i angażuje się w transportkoenzymów oraz resyntezę witamin. Jednakże zdolność glutaminy do ulegania procesowi,którego produktem będzie glutation, jest ograniczona przez inne aminokwasy. Niedobóraminokwasu cysteiny i glicyny uniemożliwia konwersję glutaminy w glutation. Wobec tegomoże warto pomyśleć o suplementacji nie jednego, a kilku aminokwasów (jeśli sięzdecydujemy), ponieważ nadmiar glutaminy może być niekorzystny w skutkach.Zawartość glutaminy w organizmie:Lokalizacja Stężenie glutaminyOsocze krwi 400–600 µmol/lWoda międzykomórkowa (w tkankach) 2–20 µmol/lEnterocyty (komórki jelita cienkiego) 2–4 mmol/lKomórki mięśniowe i wątroba 5–20 nmol/l

Mało glutaminy u sportowca

Po długim wstępie nadszedł czas na najważniejszy akapit i podejrzewam, że całkiemzadziwiający, biorąc pod uwagę wcześniejsze oskarżenia wobec glutaminy. Dlaczegowłaściwie tak bardzo skupiamy się na odrębnej grupie, jaką są sportowcy i na wpływieglutaminy na ich organizmy? Otóż dowiedziono, że stężenie glutaminy w osoczu i w płyniemiędzykomórkowym komórek tkanki mięśniowej zmniejsza się podczas treningu i krótko ponim. Wysunięto więc hipotezę, że taki spadek biodostępności tego aminokwasu możeskutkować pogorszeniem funkcji immunologicznych. Badania są w tej kwestiiniejednoznaczne – wyniki bowiem zależą od długości i rodzaju wysiłku. Reguła jestnastępująca: długi i intensywny wysiłek (np. maraton) skutkuje obniżeniem stężeniaglutaminy w osoczu i tkankach prawdopodobnie ze względu na fakt, że ten aminokwas jestpotrzebny do produkcji energii podczas tak znacznej aktywności fizycznej. Jednakże spadek stężenia tego aminokwasu w takiej sytuacji nie oznacza szkodliwej dla organizmu sytuacjidopóty, dopóki okres regeneracji powysiłkowej i dieta będą odpowiednio przemyślane.Z drugiej strony u osób charakteryzujących się wysoką aktywnością fizyczną aminokwas tenma korzystne działanie. Badania z roku 2015 potwierdziły hipotezy o przyspieszeniuregeneracji siły i zmniejszeniu bolesności mięśniowej dzięki suplementacji w ilości 0,3 g/kgm.c. na dobę. Ponadto badacze wysunęli wniosek, że takie działanie może być silniejsze umężczyzn niż u kobiet.Producenci suplementów argumentują, że spożywanie ich produktów z glutaminą jest zasadnewśród sportowców z tego powodu, iż ten aminokwas ma wpływ na procesy anaboliczne. Aczego nie zrobi na przykład kulturysta, żeby utrzymać swoją trudami wypracowaną masęmięśniową? Niestety – uwierzy w to, co sugerują specjaliści od marketingu. Jednak jak jestnaprawdę? Otóż istnieją jednoznaczne dowody na zapotrzebowanie organizmu na większeilości białka w przypadku osób aktywnych fizycznie i budujących masę mięśniową.Natomiast nie ma korelacji między spożyciem pojedynczego aminokwasu a redukcjąprocesów katabolicznych, będących naturalnym wynikiem treningu. Suplementowanie samejtylko glutaminy może nieznacznie wpłynąć na syntezę glikogenu występującą w okresieregeneracji po treningu, ale nie wiąże się ona bezpośrednio z procesami rozwoju mięśni.

I tak, i nie

Podsumowując i jednocześnie odpowiadając na najważniejsze pytanie: czy sportowiecpotrzebuje dodatkowej porcji glutaminy, odpowiadam: niekoniecznie. Większość(niezależnych!) badań nie potwierdza znacznych korzyści immunologicznych związanych zestosowaniem suplementu glutaminy. Ten aminokwas nie pomoże także tym, którzy oczekująod niego cudów związanych ze zwiększeniem obwodu bicepsa (czy jakiegokolwiek innegomięśnia). Jak wspomniałam, suplementacja glutaminy wzmaga odnowę siły maksymalnej,zmniejsza tak zwane „zakwasy”, ale nie przyczynia się bezpośrednio do procesówanabolicznych. Od tego mamy całe spektrum aminokwasów, nie zaś pojedynczą „cegiełkę”,mimo że to tego rodzaju cegiełek mamy w mięśniach najwięcej.Jeśli trenujesz rekreacyjnie, nie widzę konieczności stosowania tego suplementu. Jako trenerczy zawodnik profesjonalny, odbywający kilka treningów w ciągu tygodnia, możeszpomyśleć o dodatkowej dawce glutaminy, chociażby ze względu na zmniejszenienegatywnych skutków treningowego zmęczenia. Aby zachować bezpieczeństwo stosowania,nie wykraczaj poza dawkę 0,3–0,5 g/kg m.c. na dobę i stosuj ten suplement wkilkutygodniowych cyklach, aby organizm miał okazję do wyrównania swoich parametrów.

Ostatnia aktualizacja: 7 lutego 2020

Eksperci w tym artykule

No items found

Podobał Ci się artykuł? Podziel się!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram

Van Zanten A. R. H. i in.: Enteral glutamine supplementation in critically ill patients: a
systematic review and meta-analysis. Crit Care. 2015; 19(1): 294.Soeters P. B., Grecu I.: Have We Enough Glutamine and How Does It Work? A Clinician’sView. Ann Nutr Metab 2012;60:17–26.pl.wikipedia.org/wiki/GlutationLegault Z. i in.: The Influence of Oral L-Glutamine Supplementation on Muscle StrengthRecovery and Soreness Following Unilateral Knee Extension Eccentric Exercise. Int J SportNutr Exerc Metab. 2015 Oct;25(5):417-26.Kim, H. Glutamine as an Immunonutrient. Yonsei Med J. 2011 Nov 1; 52(6): 892–897.M.: Dosing and Efficacy of Glutamine Supplementation in Human Exercise and SportTraining. Journal of Nutrition. October 2008 vol. 138 no. 10 2045-2049.

Progres dzięki nauce

Edukujemy i inspirujemy w zakresie zdrowego trybu życia. Jesteśmy pionierami w walce z chorobami cywilizacyjnymi i wierzymy w progres dzięki nauce.

Potrzebujesz pomocy?

Masz pytanie? Napotkałeś problem techniczny? Przejrzyj nasze artykuły pomocy lub skontaktuj się z nami. 

Zaloguj się

Masz konto w platformie? Zaloguj się!

Zarejestruj się

Dołącz do A4® i rozwijaj się razem z nami!

Built with science 

 © 2021 A4®