W jakim stopniu możesz pomóc sobie dietą chorując na tarczyce? [praktyczne wskazówki]

Patrycja Gubała
Patrycja Gubała

Sięganie po farmakologię jest proste. Idziemy do lekarza, problem jest diagnozowany, dostajemy odpowiednie leki i czekamy na poprawę. A ile jesteśmy w stanie pomóc sobie dietą, zwłaszcza jeśli chodzi o tarczycę?

Nieprawidłowe funkcjonowanie tarczycy diagnozowane jest u 22% społeczeństwa. Co ważne, u kobiet należy do jednej z dziesięciu najczęściej występujących chorób przewlekłych. Z badań wynika, że to właśnie u 15% z nich zaburzenia występują po pięćdziesiątym roku życia. Praktyka kliniczna pokazuje, że zazwyczaj rozpoznaje się Hashimoto.

Jak czytamy w materiale Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycyWzrastająca liczba dowodów naukowych potwierdza jednak korzystny wpływ prawidłowego żywienia zarówno na przebieg, jak i skuteczność terapii. 

Dodatkowo, Hanna Stolińska i Diana Wolańska w jednym z artykułów naukowych pt. Składniki pokarmowe istotne w niedoczynności tarczycy potwierdzają to, co już wyżej zostało nadmienione słowami (…) stąd też holistyczne leczenie chorób tarczycy, poza leczeniem farmakologicznym powinno dotyczyć prawidłowo zbilansowanej diety i stylu życia.

Nieprawidłowo zbilansowana dieta, która będzie uboga w wartości odżywcze może stanowić jeden z czynników, który zwiększy ryzyko chorób niezakaźnych, a w tym właśnie niedoczynności tarczycy. Jeśli chcesz poznać tarczycę jeszcze lepiej, możesz uzupełnić wiedzę TUTAJ.

O czym pamiętać w diecie przy niedoczynności tarczycy? [praktyczne wskazówki]

Jeśli rozważamy dietę, która pomoże w niedoczynności tarczycy, warto, aby nie tylko była urozmaicona, ale również zbilansowana. Kluczem może okazać się jej dopasowanie z wcześniejszymi nawykami żywieniowymi, a jednocześnie skupienie się na korygowaniu błędów, które się pojawiały. Wszystko oczywiście powinno być spójne z zasadami racjonalnego żywienia. 

Często osobom, które zmagają się z niedoczynnością tarczycy zalecane jest włączenie do swojej diety od 4 do 5 posiłków dziennie. Warto, aby ostatni posiłek został spożyty 2 – 3 godziny przed pójściem spać.

Dzięki regularnemu dostarczaniu pożywienia możemy zapobiegać zwolnieniu tempa przemiany materii. Oczywiście miejmy też na uwadze, że każdy jest inny, dlatego trzeba pamiętać o indywidualnym podejściu. Warto uwzględnić płeć, wiek, stan fizjologiczny, choroby współistniejące czy aktywność fizyczną. 

Niekorzystne mogą okazać się spore restrykcje kaloryczne. Finalnie mogą powodować wzrost stężenia TSH oraz spowolnić metabolizm.

Podaż białka u osób cierpiących na chorobę Hashimoto powinna być większa niż u zdrowych ludzi. Najlepiej, aby jego źródłem były produkty pochodzenia zwierzęcego, zawierające pełnowartościowe białko. Służy ono do produkcji hormonów tarczycy, a ponadto przyspiesza metabolizm, co korzystnie wpływa na gospodarkę energetyczną osób cierpiących na niedoczynność tarczycy. Oprócz tego zauważono, że prawidłowa podaż białka hamuje wypadanie włosów – jeden z głównych objawów choroby.

A co z węglowodanami? Warto pamiętać, aby były dostarczane dzięki produktom zbożowym z pełnego przemiału. Wynika to z faktu, że posiadają niższy indeks glikemiczny, a więcej składników mineralnych, witamin i błonnika. 

Niski indeks glikemiczny produktów spożywczych jest istotny dla chorujących na autoimmunologiczne zapalenie tarczycy i niedoczynność tarczycy, ponieważ osoby te często zmagają się z  zaburzeniami gospodarki węglowodanowej. Błonnik pokarmowy może zapobiegać zaparciom będącym objawem hipotyreozy.

Rekomenduje się również uwzględnienie w diecie produktów roślinnych zawierających tłuszcze (oleju rzepakowego, słonecznikowego, lnianego, sojowego, oliwy z oliwek, orzechów, awokado, pestek i nasion) oraz ryb, ponieważ są źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych. To nie wszystko, oleje pochodzące z roślin to bogactwo witaminy E. 

O jakich składnikach mineralnych i witaminach nie możemy zapominać?

Musimy również pamiętać o pewnych składnikach diety, które mają główny i bezpośredni wpływ na funkcjonowanie tarczycy. Weźmy zatem pod uwagę jod, żelazo, cynk i selen. Witamina A, witamina D, witaminy z grupy B (B2 i B3) to również składniki, których niedobór może przyczyniać się do nieprawidłowości związanych z tarczycą.

Jod

Jak podaje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej – Jod jest elementem niezbędnym do syntezy hormonów tarczycy. Jego niedobór skutkuje znacznym obniżeniem poziomu hormonów tarczycowych (T4, T3) oraz wzrostem stężenia hormonu tyreotropowego (TSH). 

Jod w stałych ilościach występuje w wodzie morskiej (około 50 μg/l), dlatego też najlepszym źródłem jodu są ryby i skorupiaki morskie, które koncentrują od 10-200 μg/ 100g. Największe ilości tego pierwiastka zawierają: makrela, małże, dorsz, ostrygi. Aby zaopatrzyć organizm w wystarczającą ilość jodu, ryby należy jadać przynajmniej 3-4 razy w tygodniu. Pozostałe grupy produktów zawierają nieznaczne ilości tego składnika.

Zwróćmy też uwagę na brokuły, które wyróżniają się sporą ilością jodu. Jednak należy je spożywać głównie w celu urozmaicenia diety, a nie traktować ich jako cenne źródło jodu. Wynika to z faktu, że posiadają składniki, które utrudniają jego wchłanianie.

Żelazo

Niezbędne do prawidłowego funkcjonowania tarczycy, zawarte jest w cząsteczce jednego z enzymów. 

W diecie osób z niedoczynnością tarczycy powinny występować produkty będące dobrym źródłem żelaza. Zalicza się do nich: nasiona lnu, pestki dyni, otręby pszenne, zarodki pszenne, suche nasiona roślin strączkowych, zwłaszcza soję, fasolę, soczewicę, mak, nasiona sezamu, żółtko jaja, orzechy pistacjowe. informuje NCEŻ

Cynk

Jeśli chcemy uzupełnić jego niedobory warto włączyć do diety np. nasiona lnu czy pestki dyni. 

Jego niedobór w organizmie skutkuje obniżeniem stężenia hormonów tarczycy T4 i T3. Głównym źródłem cynku są produkty zbożowe (pieczywo pełnoziarniste, kasza gryczana czy jaglana), dostarczające 30-40% ogólnej ilości tego mikroskładnika oraz mięso i jego przetwory – 28-34%. – czytamy w jednym z opracowań NCEŻ

Selen

Selen gromadzony jest w tarczycy w dość dużych stężeniach. Co więcej, nawet w warunkach jego niedoboru utrzymywany jest w organizmie. 

Jak podaje Aleksandra Żyłowska w artykule dotyczącym suplementacji selenu – Dejodaza tyroninowa to enzym, który zawiera w swoim centrum aktywnym resztę selenocysteiny. Oznacza to, że selen jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania tego enzymu, a sam enzym odpowiada za równowagę hormonów tarczycy. 

Również inne selenoenzymy, takie jak peroksydaza glutationowa i reduktaza tioredoksynowa uczestniczą w dodatkowych mechanizmach regulujących metabolizm tarczycy.

Większość głosów przemawia za suplementacją selenem w chorobie Hashimoto, choć pojawiają się również wątpliwości co do bezpieczeństwa wieloletniego stosowania selenu. Istotny jest fakt wyraźnej poprawy komfortu życia osób, które do terapii konwencjonalnej włączają selen.

Jakie powinno być zalecane spożycie selenu?


Źródło:
https://ncez.pl/abc-zywienia-/zasady-zdrowego-zywienia/co-warto-wiedziec-o-selenie-

Najczęściej to produkty z dużą zawartością białka są bogatym źródłem selenu, więc np. mięso, ryby i przetwory z nich wytworzone. 

Gdzie zawarte są toksyny, które nie są sprzymierzeńcem dla tarczycy? 

Ok, skoro już poznaliśmy praktyczne wskazówki co do diety i składniki, które warto w niej uwzględnić, teraz przyjrzyjmy się temu, na co trzeba uważać. 

BPA – to jedna z toksyn, która zawarta jest przede wszystkim w plastiku. Hamuje przyłączanie się hormonów tarczycy do ich receptorów. Może to prowadzić do sytuacji w której mamy odpowiednie stężenie hormonów T3, ale one nie będą w stanie przyczepić się do tkanek naszego organizmu, ponieważ receptory będą zablokowane. dodaje Anna Przebinda, dietetyk, właścicielka poradni “Z widelcem po zdrowie”, w szkoleniu Dietoterapia: Tarczyca – KLIK.

Dużą kontrowersją jest więc wypijanie wody z plastikowych butelek. Pamiętajmy, że najważniejsze jest dla nas minimalizowanie ryzyka tam gdzie się da. Nie każdy ma dostęp do wody mineralnej w szklanych butelkach, nie każdy może ją kupić, ale być może większość z nas jest w stanie kupować warzywa, czy mięso, które nie jest pakowane w plastik.

Niektóre pojemniki na żywność również mogą zawierać BPA. Warto je sprawdzić, czy mają napis BPA free, jeżeli go nie mają, najlepiej je wyrzucić. 

Warto przechowywać jedzenie w szkle lub w plastiku, który nie zawiera BPA. Nigdy nie odgrzewajmy jedzenia w plastikowych pojemnikach.

Jeszcze jedną toksyną o której wspomnę jest brom. On również hamuje wychwyt jodu przez tarczycę. Najprawdopodobniej poprzez konkurowanie z jodem. Czyli tarczyca prawdopodobnie wyłapuje brom zamiast wyłapywać jod.

Jest to o tyle problematyczne, że brom znajduje się w dużej ilości w mące pszennej, więc we wszystkich wypiekach z niej, np. chlebie. – komentuje Anna.

Zwróćmy uwagę na fakt, że teraz większość żywności sprzedawana jest w plastiku. Nawet żywność ekologiczna.

Zwracajmy uwagę na to co jemy, ale również na to co nas otacza. Zbierając małe rzeczy, finalnie może się okazać że jesteśmy w stanie zrobić naprawdę dużo. 

Czy środowisko jest obojętne dla tarczycy?

Przy kwestii dietoterapii w chorobach tarczycy zawsze należy poruszyć temat środowiska i toksyn środowiskowych. One potrafią w dużym stopniu upośledzić pracę naszej tarczycy, ponieważ większość z nich hamuje wchłanianie jodu. Należą do nich dioksyny, ołów, kadm. – dodaje Anna Przebinda. 

Podsumowanie

Tak naprawdę nigdy nie wiemy, kiedy problemy z tarczycą mogą dotknąć również nas samych. Tutaj nie ma znaczenia płeć, ponieważ dotyka to kobiet i mężczyzn. Jeśli chcesz wiedzieć na co wrażliwa jest tarczyca i na co trzeba szczególnie uważać, zobacz nasz kurs Dietoterapia: Tarczyca KLIK


Źródła:

1. Kurs A4academy® Dietoterapia: Tarczyca
https://a4academy.pl/kursy/dietoterapia-tarczyca/

2. Ponichtera A, Borowiak E. Choroby tarczycy jako poważny problem medyczny w Polsce. Probl. Pielęg. 2008; 16(1–2): 192–198

3. Piekarzewska M. Główny Urząd Statystyczny. Stan zdrowia ludności Polski w 2014 roku. Zakład Wydawnictw Statystycznych. Warszawa; 2016: 67.

4. Jarosz M, Stolińska H, Wolańska D. Żywienie w niedoczynności tarczycy. PZWL, Warszawa 2016: Warszawa.

5. Devdhar Y.H., Ousman K.D., Burman M.D.: Hypothyroidism. Endocrinol. Metab. Clin. N. Am., 2007, 36, 595-561.

6. Składniki pokarmowe istotne w niedoczynności tarczycy
https://www.izz.waw.pl/attachments/article/470/06_H_Stolinska_D_Wolanska_Skladniki_pokarmowe_istotne.pdf

7. Zakrzewska E, Zegan M, Michota-Katulska E. Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto. Bromatol Chem Toksykol. 2015;48(2):117–127. 

8. Müller S, Pfeuffer C. Właściwe i smaczne żywienie korzystne dla tarczycy. Warszawa: PZWL; 2002.

9. Szczegółowe zalecenia, czyli rzecz o produktach wolotwórczych i pierwiastkach
https://ncez.pl/choroba-a-dieta/choroby-tarczycy/szczegolowe-zalecenia–czyli-rzecz-o-produktach-wolotworczych-i-perwiastkach

10. Czy warto suplementować selen w Chorobie Hashimoto?
https://dietetycy.org.pl/czy-warto-suplementowac-selen-chorobie-hashimoto/