A4ACADEMY.PL ®

530 151 424

ul. Wygoda 8, 31-106 Kraków

Stres i trening w parze nie idą

Stres i trening w parze nie idą
Wszyscy znamy kortyzol – jeśli nawet nie pamiętamy z zajęć biologii, do czego służy, to z pewnością
mieliśmy do czynienia z jego aktywnością w naszym organizmie. Kortyzol, inaczej mówiąc hormon
stresu – to codziennie towarzysząca nam substancja wytwarzana w korze nadnerczy, odpowiadająca za
reakcje ciała na groźne, zagrażające sytuacje. Co ciekawe, trening dla organizmu jest niczym innym jak
bodźcem stresowym, stąd ścisłe powiązanie kortyzolu i wysiłku fizycznego nie powinno nikogo
zadziwić.

Wzmacniaj korę
Hormon stresu, jak wspomniałam, syntezowany jest w korze nadnerczy. Jego stężenie w organizmie
można łatwo wykryć za pomocą badania śliny albo krwi. Normalnym zjawiskiem jest, gdy wartość
kortyzolu mierzona rano jest o połowę wyższa, niż po południu. Dlatego też zaleca się wykonywać
badanie dwukrotnie w ciągu dnia, by zdiagnozować ewentualne problemy z syntezą tego hormonu.
Tym niemniej, kortyzol to substancja, która powinna oddziaływać na organizm krótkotrwale, jedynie w
sytuacji stresowej. Wówczas wzmaga się wykorzystanie substratów energetycznych – białka są
przekształcane w glukozę, aktywowane zostaje korzystanie ze zmagazynowanego w wątrobie glikogenu
czy uwalnianie tłuszczu z adipocytów (komórek tłuszczowych). Gdy wytwarzanie kortyzolu wymyka
się spod kontroli i podwyższone wartości tego hormonu stają się przewlekłe dla organizmu, to już jest
sytuacja niebezpieczna – bowiem taki nieustanny stres to przyczyna wielu poważniejszych zaburzeń w
organizmie. To wręcz prosta droga do większości chorób, w tym otyłości, problemów z sercem,
tarczycą czy depresji.

Albo mięśnie, albo stres
Co mówią badania na temat wpływu kortyzolu na osiągi sportowe? Zdecydowanie najbardziej
niekorzystnie wpływa on na inne hormony, przede wszystkim płciowe. Dotyczy to głównie testosteronu
i estrogenu, które odgrywają niebagatelną rolę w adaptacji do treningu siłowego i warunkują zarówno
wytrzymałość (kondycję), jak i wygląd mięśni. Kortyzol charakteryzuje się na przykład
antagonistycznym oddziaływaniem na androgeny, w tym również na testosteron. Mianowicie hormon
stresu redukuje syntezę białek mięśniowych. Wpływa to więc zarówno na zdolności regeneracyjne
organizmu, jak i – kolokwialnie mówiąc – wielkość mięśni. Udowodniono ponadto, że wysokie stężenia
hormonu stresu wpływają na zwiększenie sztywności naczyń krwionośnych, a co za tym idzie –
prowadzą do miażdżycy. Jak ma się to do treningu? Otóż przy problemach z układem krwionośnym
znacznie ostrożniej należy podchodzić do wyboru rodzaju, długości i intensywności sesji treningowych
– na przykład odpada ulubiony da wielu trening siłowy, kulturystyczny.
Warto wspomnieć też o wpływie kortyzolu na zmiany rytmu dobowego. Problemy z budzeniem się i z
zasypianiem mogą skutecznie w sposób pośredni obniżyć wydolność i koncentrację na treningu, a także
samą do niego motywację. Wiadomo przecież, że o wiele lepiej trenuje się będąc wyspanym, aniżeli
marząc tylko o pójściu pod koc.

Mniej znaczy więcej
Co powinno nas zaniepokoić i skłonić do wykonania badań diagnostycznych? Przede wszystkim
uczucie przewlekłego zmęczenia i podenerwowania, brak motywacji do działania, trudności z
koncentracją, osłabienie siły, zredukowanie libido, pogorszenie stanu cery, włosów i paznokci… Jeśli
wyniki badań wskażą, że problemem jest wartość kortyzolu w organizmie, należy zapamiętać trzy
podstawowe czynniki działające terapeutycznie. Mianowicie są to: sen, odpoczynek i właściwa dieta.

Niestety do odpoczynku zaliczamy także optymalną ilość treningu, a czasami optymalna oznacza… po
prostu mniej.

Autor: Żaneta Michalak

Źródła:
Cadegiani F. A. i in.: Hormonal aspects of overtaining syndrome: a systematic review. BMC Sports Sci
Med Rehabil. 2017; 9: 14.
Browniee K. K. i in.: Relationship Between Circulating Cortisol and Testosterone: Influence of Physical
Exercise. J Sports Sci Med. 2005 Mar; 4(1): 76–83.
Monteleone P, Maj M, Beinat L, Natale M, Kemali D. Blunting by chronic phosphatidylserine
administration of the stress-induced activation of the hypothalamo-pituitary-adrenal axis in healthy men.
Eur J Clin Pharmacol. 1992;42(4):385-8.
Fahey TD, Pearl M. The hormonal and perceptive effects of phosphatidylserine administration during
two weeks of resistanve exercise-induced overtraining. Biol Sport, 1998 15:135-144.