Czy siłownie rzeczywiście powinny pozostać zamknięte? Przeanalizowaliśmy badania naukowe.

15 stycznia 2021
Według danych Światowej Organizacji Zdrowia niewystarczająca aktywność fizyczna jest czwartym w kolejności czynnikiem ryzyka, odpowiedzialnym za przedwczesne zgony i śmiertelność na świecie. Tymczasem od zamknięcia siłowni mija kolejny tydzień. Dlaczego?
Podziel się:
Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram

W tym artykule ...

Zamknięte stoki, siłownie, czy inne obiekty sportowe to nie tylko tysiące zwolnionych ludzi, utrata majątków, na które pracowało się latami, ale przede wszystkim poważne utrudnienie w uprawianiu aktywności fizycznej. 

Osoby z branży fitness mają swoje argumenty i są gotowi do rozmów, mija bowiem kolejny tydzień zamknięcia, oferowana pomoc ze strony rządu określana jest jako kropla w morzu potrzeb. W dalszym ciągu nie ma konkretnych dat, a sporo kontrowersji wzbudzają chociażby otwarte sklepy meblowe.  

Tymczasem rządzący wspominają, że idą za radą epidemiologów i podtrzymują obostrzenia dotyczące branży fitness. Kto ma więc rację?

Przeanalizujmy zatem badania naukowe i dane, które miejmy nadzieję, pozwolą nam wysunąć bardziej konkretne wnioski.  

Sport to zdrowie i trudno z tym dyskutować

Nim pojawił się koronawirus założenia Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) na lata 2018-2030 w temacie aktywności fizycznej były bardzo ambitne. Zaowocowały aż planem WHO Global action plan on physical activity 2018–2030: more active people for a healthier world. W skrócie – bardziej aktywni ludzie to zdrowszy świat. 

Na stronie WHO znajdziemy ponad 100 stronicowy PDF, który dokładnie przybliża nam szczegóły. Cel: 15% redukcja rozpowszechniania się braku aktywności fizycznej wśród młodzieży i dorosłych w wyznaczonych latach. Misją programu było umożliwienie dostępu do bezpiecznych i sprzyjających warunków aktywności fizycznej w codziennym życiu, aby poprawić swoje wyniki. 

Oczywiście, że w 2018 chyba nikt z nas nie przypuszczał, że sytuacja będzie wyglądała tak, a nie inaczej. Niemniej jednak mam wrażenie, że teraz zupełnie zapominamy o tym, o czym mówiono wcześniej. 

Abstrahując od tego, za brak aktywności fizycznej przyjdzie nam sporo zapłacić również dosłownie. Badanie pokazuje, że w 2013 roku był to koszt 67 miliardów dolarów.  Zostało opublikowane w The Lancet i przeprowadzone przez Dr Melody Ding z University of Sydney.

Plusy aktywności można mnożyć 

Tutaj nie chodzi o jedną, czy nawet dwie korzyści, które mogą płynąć z aktywności fizycznej. Wiele publikacji naukowych (do których linkujemy poniżej) wskazuje na to, że jest tego całkiem sporo: 

  • Osoby będące aktywne fizycznie mają na ogół lepsze zdrowie niż osoby niećwiczące.
  • Nawet, jeśli aktywność fizyczna zostanie przerwana efekty niektórych ćwiczeń mogą utrzymywać się miesiącami, czy latami, np. liczba i rozmiar włókien mięśniowych. 
  • Poprawa ogólnej sprawności fizycznej (najbardziej korzystna dla osób, które przeszły z siedzącego trybu życia do umiarkowanej aktywności).
  • Pomaga utrzymać masę ciała po wcześniejszej jej utracie. 
  • Zmniejsza ryzyko zespołu metabolicznego. 
  • Normalizuje stężenie lipidów we krwi.
  • Aktywność fizyczna nakierowana na wzmocnienie mięśni zmniejsza zanik mięśni, ryzyko upadków i osteoporozy u osób starszych.

W jednej z publikacji dotyczącej aktywności fizycznej, a nowotworów autorki tekstu wyraźnie podkreślają, że dane epidemiologiczne wskazują, że aktywność fizyczna zmniejsza ryzyko wystąpienia raka piersi i raka jelita grubego. Najprawdopodobniej przyczynia się również do obniżenia ryzyka zachorowania na raka prostaty, trzonu macicy i płuca. 

W ostatnim czasie pojawiły się doniesienia wskazujące, że regularna aktywność fizyczna po leczeniu raka piersi i raka jelita grubego zmniejsza ryzyko nawrotu choroby i wydłuża przeżycie (zmniejsza ryzyko zgonu o 40–50%). 

Powinno się więc zachęcać pacjentów do zwiększenia aktywności fizycznej. Według zaleceń ASC (American Cancer Society) najbardziej korzystna jest aktywność o umiarkowanym natężeniu, trwająca co najmniej 30 min (a najlepiej 45–60 min) i powtarzana przynajmniej przez 5 dni w tygodniu.

Problem wielkiej wagi… 

… któremu poświęcę osobną część to otyłość. Dzisiaj uznawana za chorobę cywilizacyjną jest poważnym problemem nie tylko zdrowotnym, ale też społecznym czy ekonomicznym. Według WHO to właśnie ona określana jest mianem światowej epidemii XXI wieku. 

Na podstawie wyników badań zamieszczonych w bazie MEDLINE z lat 1990–2008, autorzy wykazali, że otyłość w Europie dotyczy 4,0–28,3% mężczyzn i 6,2–35,6% kobiet. Najwyższy wskaźnik występowania otyłości stwierdzono w Europie Środkowej, Wschodniej i Południowej, natomiast najniższy w Europie Południowo-Wschodniej. 

Sytuacja nie wyglądała dobrze już kilka lat wcześniej. WHO podaje, że od 1980 do 2008 roku liczba otyłych wzrosła dwukrotnie. 

Popatrzmy na Polskę. Jak czytamy w publikacji Epidemiologia otyłości na świecie i w Polsce badania indywidualnego spożycia żywności i stanu odżywienia w gospodarstwach domowych, przeprowadzone przez Instytut Żywności i Żywienia w 2000 roku dowodzą, że ponad połowa dorosłych w wieku 19–59 lat miała nadwagę lub otyłość. Odsetek mężczyzn z otyłością stanowił 15,7%, a kobiet 19,9%.

Może dzieci bywają aktywne? Niekoniecznie 

Jakiś czas temu w jednym z badań przeprowadzonych w Szwecji jasno zauważono, że już dzieci w wieku 11 do 15 lat przez większość swojego czasu nie są aktywne fizycznie. Co ciekawe, czas związany z brakiem aktywności był coraz dłuższy wraz z wiekiem – 65% u jedenastolatków i ż 75% dla piętnastolatków. 

W tej samej pracy słusznie zwrócono uwagę, że to właśnie młode osoby poprzez przygotowanie (nie tylko fizyczne, ale i psychiczne) do wyzwań sportowych w wielu dziedzinach przenoszą to na inne dziedziny życia. 

Serce mocniej bije?

Jak czytamy w pracy Barbary Ślusarskiej Zachowania zdrowotne w prewencji ryzyka sercowo-naczyniowego to m.in brak aktywności fizycznej jest jednym z kilku elementów stylu życia, które są czynnikiem ryzyka w chorobach sercowo-naczyniowych. 

Osiem głównych czynników ryzyka związanych z używaniem tytoniu, alkoholu, wysokim ciśnieniem tętniczym, wysokim wskaźnikiem masy ciała, wysokim stężeniem cholesterolu, wysokim stężeniem glukozy we krwi, małym spożyciem owoców i warzyw oraz brakiem aktywności fizycznej stanowi o 61% zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych.  

Jest więc oczywistym, że tutaj nie tylko chodzi o endorfiny, ale o lepsze zdrowie. 

Tu nie tylko chodzi o ciało… 

Ale i o psychikę. To dla każdego z nas nie jest łatwy czas. Nawet jeśli masz pracę, to nie wierzę, że nie znasz chociaż jednej osoby, która właśnie ją straciła. 

W jednej z rozmów z brytyjskim The Guardian, Mike Cobb – rzecznik prasowy organizacji charytatywnej Samarytanie powiedział wprost: charakter telefonów do nas zmienia się w styczniu. Przed świętami często otrzymujemy wiele telefonów od osób samotnych, a w tym roku zauważyliśmy wzrost wezwań dotyczących zadłużenia. W styczniu otrzymujemy więcej telefonów od osób z depresją, a nawet z myślami samobójczymi.

Tutaj szczególnie warto przytoczyć jedno z badań w którym udział wzięli pacjenci cierpiący na schizofrenię. Uczestniczyli oni w trzymiesięcznym programie poprawy kondycji fizycznej. Po tym czasie wykazywali poprawę kontroli masy ciała i sami przyznawali, że zauważają u siebie zwiększoną sprawność fizyczną i kilka innych korzyści, ale co najważniejsze – zwiększony poziom energii. 

Wszystkie źródła zamieszczam poniżej tekstu, a odnosząc się do kolejnego z nich dotyczącego aktywności i sportu jasno stwierdza się, że aktywność fizyczna i ćwiczenia mają znaczący pozytywny wpływ na zapobieganie lub łagodzenie chorób psychicznych, w tym objawów depresji i chorób związanych z lękiem lub stresem

Badanie przeprowadzone przez Harvard T.H.Chan School of Public Health, również potwierdza, że godzinny spacer lub 15 minut biegania dziennie zmniejsza ryzyko ciężkiej depresji o 26%.

To nie wszystko, wspomniane aktywności mogą też łagodzić objawy i w przypadku przestrzegania regularności, zapobiegać nawrotom. 

W publikacji Exercise for Mental Health autorzy zauważają również inne, zapewne bardziej znane plusy jak: lepszy sen, odprężenie, czy poprawę nastroju.

Aktywność sportowa to dla wielu również kwestia samorealizacji, finalnie dająca możliwość spełnienia i satysfakcji. Tutaj nie chodzi tylko o profesjonalistów, ale również o sport uprawiany przez amatorów, który stał się ważnym narzędziem kształtowania życia i zdrowia ludzi. 

Czy ruch wpływa na odporność?

Tak! A duże znaczenie odgrywa np. w przypadku osób starszych. Potwierdza to jedno z badań przeprowadzonych na grupie 115 osób, mieszkańców Łodzi w wieku 65-79 lat. Dobrani zostali losowo na podstawie numeru PESEL. 

Osoby zaangażowane w badanie przez rok wypełniały kwestionariusz aktywności ruchowej, a później oceniano zależność między zgromadzonymi danymi, a występowaniem infekcji górnych dróg oddechowych. Zauważono, że u osób starszych wraz ze wzrostem poziomu aktywności fizycznej maleje liczba dni, kiedy występuje infekcja. 

Jak czytamy na stronie Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej – w badaniu Nieman i jego zespołu wykazano, że regularne wykonywanie umiarkowanych wysiłków przez 1-2 godziny dziennie zmniejsza ryzyko wystąpienia infekcji górnych dróg oddechowych nawet o 1/3. 

W innej pracy z kolei ustalono, że osoby spacerujące z intensywnością 70-75% VO2max  przez 40 minut dziennie o połowę rzadziej niż osoby nieaktywne opuszczają szkołę lub pracę z powodu przeziębienia lub grypy.

Jak małym zagrożeniem jest koronawirus na siłowni?

Ok, na tę chwilę wiemy już całkiem sporo. Pora na odważne, ale niepodważalne wnioski. W przypadku dbania o higienę i zachowania odpowiedniego dystansu fizycznego nie stwierdza się zwiększonej transmisji SARS-CoV-2 w obiektach treningowych. 

Udowadnia to norweskie badanie opublikowane w listopadzie 2020. W badaniu były zaangażowane osoby w wieku od 18 do 64 lat bez istotnych chorób współistniejących. 

Wybrane placówki na terenie Oslo i Norwegii zostały otwarte z zachowaniem dystansu fizycznego. Dystans 1 metra obejmował aktywność o niskiej intensywności, a 2 metry stosowano w przypadku zajęć o wysokiej intensywności. Do tego pamiętano o higienie dłoni oraz dezynfekcji powierzchni. 

Kolejno po 14 dniach od osób uczestniczących w badaniu pobierane były próbki. Łącznie było to 3764 uczestników, z czego 1896 określonych jako trenujących (co najmniej raz lub co najmniej sześć razy). Finalnie spośród przeprowadzonych testów, tylko u jednej osoby wystąpił wynik pozytywny… 

Co ważne, źródłem transmisji wcale nie był obiekt przeznaczony do aktywności fizycznej, a miejsce pracy tej osoby. 

Ok, idźmy dalej. Nie możemy zapominać, że wirusa możemy przechodzić również bezobjawowo. Co zaskakujące, najnowsze badania potwierdzają, że taka osoba jest w stanie przekazać go znacznie mniejszej liczbie osób, niż w przypadku występowania objawów. 

Na początku sporo mówiło się o tym, że w przypadku zakażenia sama infekcja może wystąpić nawet u 81% osób. Tymczasem na tę chwilę świeża metaanaliza z ostatniego czasu (13 badań z udziałem 21 708 osób) wskazuje, że sama infekcja może wystąpić raptem u 17% osób. Zgromadzone dane sugerują, że u większości ludzi objawy pojawią się w ciągu 7-13 dni. 

Wiele wskazuje również na to, że istnieje większe prawdopodobieństwo zarażenia między domownikami, niż w innych miejscach. Według badań szansa zarażenia się w domu wynosiła 17,2%, a poza gospodarstwem domowym 5,1%.  

Ciekawy jest również fakt, że w przypadku osób, które powtórnie zaraziły się koronawirusem i przechodzą go bezobjawowo współczynnik transmisji może być od 3 do 25 razy mniejszy. 

Natomiast jeśli chodzi o ozdrowieńców, przebyta choroba daje im taką samą odporność jak szczepionka – tak wykazało badanie na 20,000 pracownikach służby zdrowia w UK. 

Wykazano, że przebyta infekcja zapewnia co najmniej 83% ochrony przed ponownym zakażeniem. A w 94% chroni przed ciężkimi objawami, co daje nam tyle, ile najskuteczniejsza szczepionka. 

W podsumowaniach analizowanych badań mocno podkreśla się, że koniecznie warto gromadzić solidne dowody, aby lepiej rozumieć np. kwestie przenoszenia bezobjawowo wirusa przez dzieci i finalnego przyczyniania się tego zjawiska do pandemii. 

Podsumowanie 

Po tym artykule nasuwa się kilka wniosków. Po pierwsze, aktywność fizyczna jest naprawdę ważna w każdym wieku i nie ma co dyskutować. Nie tylko warto pamiętać o aspekcie fizycznym, ale i psychicznym. Higiena ‘naszej głowy’ jest tak samo ważna. 

Po drugie, brak aktywności fizycznej może nas sporo kosztować również dosłownie, finansowo. Dane, które przedstawia University of Sydney z 2013 dotyczące kosztów wynikających z braku aktywności fizycznej pokazały to bardzo wyraźnie, ciężko uwierzyć, że dodając do tego obecną sytuację będzie tylko lepiej. 

No i trzecie, najważniejsze – na podstawie zgromadzonych danych i metaanaliz nie można uznać siłowni za miejsca ognisk koronawirusa. Nie ulega wątpliwości, że będą potrzebne dalsze badania, jednak ciężko zgodzić się z faktem, że zamknięcie miejsc przeznaczonych do aktywności fizycznej bardziej pomaga, niż szkodzi. 

1. Aktywność fizyczna
http://ksztalcenie.uz.zgora.pl/html/swfs.php?s=21&p=1

2. Zachowania zdrowotne w prewencji ryzyka sercowo-naczyniowego, Barbara Ślusarska

3. WHO Global action plan on physical activity 2018–2030: more active people for a healthier world
https://www.who.int/health-topics/physical-activity#tab=tab_1

4. Physical inactivity cost the world $67 billion in 2013, says first ever estimate
https://www.sciencedaily.com/releases/2016/07/160727194354.htm

5. Is today the worst day of the year?https://www.theguardian.com/theguardian/2007/jan/22/features11.g21

6. Physical Activity and Sports—Real Health Benefits: A Review with Insight into the Public Health of Sweden
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6572041/

7. Organized Sport Trajectories from Childhood to Adolescence and Health Associations
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27314410/

8. A Randomised Trial of Covid-19 Transmission in Training Facilities
https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.06.24.20138768v3

9. Estimating the extent of asymptomatic COVID-19 and its potential for community transmission: Systematic review and meta-analysis
https://jammi.utpjournals.press/doi/10.3138/jammi-2020-0030

10. Aktywność fizyczna a nowotwory, dr hab. n. med. Maria Litwiniuk, dr n. med. Izabela Kara

11. Household Transmission of SARS-COV-2: Insights from a Population-based Serological Survey
https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2020.11.04.20225573v1

12. Effects of exercise on anxiety, depression and mood
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15518309/

13. Exercise: a neglected intervention in mental health care?https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15255923/

14. What are the mental health benefits of exercise?
https://www.helpguide.org/articles/healthy-living/the-mental-health-benefits-of-exercise.html

15. Epidemiologia otyłości na świecie i w Polsce. Anna Brończyk-Puzoń, Aneta Koszowska, Justyna Nowak, Anna Dittfeld, Joanna Bieniek.

16. Covid infection shown to provide as much immunity as vaccines

17. Aktywność ruchowa a występowanie infekcji górnych dróg oddechowych u osób w starszym wieku
http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2005-03-4.pdf

18. Aktywność fizyczna a odporność organizmu
https://ncez.pl/aktywnosc-fizyczna/osoby-dorosle/aktywnosc-fizyczna-a-odpornosc-organizmu

Podobał Ci się artykuł? Podziel się!

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram

Autor artykułu

Eksperci w tym artykule

Brak przypisanych ekspertów

Kursy w kategorii

Znajdź kurs idealny dla Ciebie

Popularne kursy

Poznaj A4®

Jesteśmy pionierami edukacji do walki z chorobami cywilizacyjnymi. Przesuwamy granice!

Pomoc

Potrzebujesz pomocy? Masz pytania? Sprawdź naszą rozbudowaną sekcję pomocy lub skontaktuj się.

Zaloguj się

Jesteś członkiem A4®?
Masz wykupiony kurs?

Built with science 

 © 2021 A4®

Odbierz -50% zniżki na dowolny kurs

Kursy dietetyczne i treningowe – teraz -50% taniej! 🥳 Oferta limitowana.

Przesyłając formularz wyrażam zgodę na przetwarzanie danych przez A4academy sp. z o.o. z siedzibą w Krakowie, ul. Morawskiego 5 / 524 (Administrator danych). Mogę cofnąć zgodę w każdym czasie. Dane będą przetwarzane do czasu cofnięcia zgody.