„Iluminati wszystkich kontuzji – ból kręgosłupa”

Tytuł brzmi dziwnie, ale gwarantuje że po przeczytaniu tego artykułu zgodzisz się z nim w 100%. Iluminati są wszędzie, ból mający swe źródło, także może „boleć „wszędzie 😉

  • Ból w miejscu urazu/zmiany zwyrodnieniowej
    Na początek wspomnę o „bólu” który każdy z nas kojarzy z kręgosłupem – ból pleców po większym wysiłku/cięższej pracy. Czasami jest on ostry i wówczas może być związany np. z pęknięciem pierścienia włóknistego krążka międzykręgowego; czasami tępy rozlany związany z siedzącą pracą i źle dobranym środowiskiem pracy. Na temat leczenia i radzenia sobie z takim typem bólu napisano wiele książek i artykułów.

Moim zdaniem na szczególną uwagę zasługują bóle związane z :

  • urazami komunikacyjnymi, tzw. uraz typu „smagnięcia batem/biczem”
    Na skutek sił powstających w trakcie wypadku dochodzi do uszkodzenia połączeń mięśniowo-ścięgnistych, włókien Sharpeya oraz torebki stawowej stawów międzykręgowych. Początkowy ból jest niewielki lub wcale. Gdy organizm stara się naprawić zaistniałe szkody posługuje się stanem zapalnym, któremu najczęściej towarzyszy ból pojawiający się po około 24 godzinach od incydentuUWAGA – badanie z 2011r. Z pisma Physiological Chemistry and Physics and Medical NMR wskazuje że urazy „smagnięcia biczem” mogą zaburzyć hydrodynamikę/cyrkulację płynu mózgowo rdzeniowego w szyjnym odcinku kręgosłupa, co zwiększa ryzyko rozwoju m.in. choroby Alzheimera i stwardnienia rozsianego w przyszłości! Dlatego nawet jeśli szyja po urazie was nie boli, noście kołnierz ortopedyczny tak „na wszelki wypadek”!
  • infekcjami
    Nie chodzi mi tutaj jednak o gruźlicę kręgosłupa, zwaną chorobą Potta (nie mylić z guzem Potta na który chorowała m.in. Joanna Krupa ;), która powodowała potworne deformacje [http://www.africasurgery.org/programs/spinal-surgeries/], ale obecnie w Polsce ma marginalne znaczenie. Ważniejsze są tzw. przewlekłe infekcje bakteriami o niskiej zjadliwości, jak np. Propionibacterium acnes będąca częstym powodem trądziku. Około 4% zmian w trzonach kręgowych wstępnie uznawanych za wtórne do zmian zwyrodnieniowych krążków międzykręgowych ma swoje źródło właśnie w infekcji. Objawy obu w.w. patologii są identyczne – tępy ból kręgosłupa mogący nasilać się podczas wysiłku/obciążeniu osiowym. Co ciekawe ten typ bólu kręgosłupa można wyleczyć tabletką – antybiotykiem!
  • chorobami krążka międzykręgowego
    Wraz z wiekiem jądro miażdżyste w krążku traci wodę przez co m.in. stajemy się niżsi. W mniejszym stopniu różnice w hydratacji jądra można zaobserwować także w cyklu dobowym, kiedy większa jej ilość o poranku sprawia, ze jesteśmy wyżsi niż wieczorem. Uszkodzenie pierścienia włóknistego krążka m-k może doprowadzić do wyciśnięcia półpłynnego jądra miażdżystego do kanału kręgowego i uszkodzenia nerwów. Do niedawna pęknięcia pierścienia włóknistego uważane były za główne źródło bólu związanego z krążkami, obecnie podnosi się jednak rolę uszkodzenia struktur płytki granicznej trzonu kręgowego i włókien Sharpeya.
  • zmianami krzywizn kręgosłupa
    (zniesienie lordozy szyjnej i lędźwiowej lub pogłębienie kifozy piersiowej) związane jest z szybszym rozwojem zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. W tym kontekście warto przytoczyć wynik badania M.Alpayci z 2016 roku opublikowanego w „Clinical Biomechanics”, gdzie wskazano że spłycenie lordozy szyjnej związane jest z osłabieniem siły mięśni szyi, zwłaszcza grupy prostowników (na karku)
  • złamaniami trzonów kręgowych.
    W przypadku odcinka lędźwiowego najgorszą postacią skrzywienia jest skrzywienie boczne, któremu może towarzyszyć rotacja trzonów – w ich wyniku poza większym obciążeniem krążków międzykręgowych i stawów międzykręgowych dochodzi do fizycznego zwężenia przestrzeni dla korzeni nerwowych do może dawać silne objawy bólowe.

Foto – skolioza lędźwiowego odcinka kręgosłupa z towarzysząca rotacją trzonów

Choć brzmi to niewiarygodnie 20-30% z was w jakim etapie życie dozna złamania trzonów kręgowych! W większości przypadków dojedzie do tego w okresie „jesieni waszego życia” na skutek osteoporozy. Z tego powodu warto zadbać „mocne kości już dziś”, ponieważ złamania te wiążą się z wysoką śmiertelnością w okresie 5 lat od urazu złamań.

Foto – złamanie wyrostka poprzecznego kręgosłupa kręgu L2 [żółty prostokąt] oraz złamaniem kompresyjnym trzonu Th12 [zielony prostokąt]– pacjent bez wywiadu urazowego, „złamania z niczego”.

W wyniku obniżenia wysokości krążków międzykręgowych, zmian w naturalnych krzywiznach kręgosłupa oraz ewentualnego obniżenia trzonów na skutek złamań wraz z wiekiem dochodzi do „obniżenia wzrostu”. Brzmi to błacho, ale wiąże się przy okazji z rozluźnieniem stabilizującego kręgosłup aparatu więzadłowego i mięśniowego. Jeśli nie podejmie się odpowiednich kroków (np. ćwiczenia wzmacniające mięśnie prostowniki kręgosłupa i mięśnie skośne brzucha) nasze ciało „samo załatwi sprawę” tworząc mosty kostne stabilizujące kręgosłup. Jeśli już się wytworzą, to na zawsze ograniczają ruchomość kręgosłupa i poprzez ucisk na nerwy mogą być powodem silnych dolegliwości bólowych.

Foto – trzony lędźwiowego odcinka kręgosłupa po stronie lewej wyglądają jak by ktoś oblał je woskiem, który szybko zastygł – obraz mostów kostnych

Foto – te same mosty kostne w innej projekcji.

Foto – inny przykład złamania trzonu w lędźwiowym odcinku kręgosłupa bez wywiadu urazowego

  • szkodzenie włókien Sharpeya pomiędzy płytką graniczną trzonu kręgowego i krążkiem międzykręgowym, często towarzyszą urazom komunikacyjnym, nawet tym które w wykonanych badaniach obrazowych RTG czy TK nie wykazały zmian urazowych. 

    UWAGA – na zmiany zwyrodnieniowe krążków wpływa pozycja ciała, Np. zwykle obciążenie wywierane przez głowę na krążki wynosi około 5 kg, pod warunkiem że pozycja ciała jest wyprostowana. Osoby zanurzone w ekranie smartfonie, z głową pochyloną ku przodowi, zwiększają to obciążenie nawet do 30kg! Nawiasem mówiąc, piosenka Shinedown „The Human Radio” nabiera w tym kontekście dodatkowego smaczku 😉

  • Uraz „kopacza gliny”
    Najczęściej dotyczy osób…odgarniających śnieg sprzed swojej posesji. W skrócie powtarzalna praca mięśni łamie i przemieszcza fragment kości – wyrostka kolczystego, najczęściej kręgów C6 lub C7
  • Zespół Baastrupa – ocieranie się sąsiadujących wyrostków kolczystych, najczęściej w dolnym odcinku kręgosłupa lędźwiowego i rzadziej w odcinku szyjnym kręgosłupa

foto- objaw Baastrupa na obszarze zaznaczonym w żółtym prostokącie, gdzie wyrostki kolczyste ocierają się o siebie podczas każdego ruchu kręgosłupa. W zielonych prostokątach widoczne jest „czarne” w obrazach z tomografii komputerowej powietrze w lokalizacji krążków międzykręgowych – powietrze oznacza bardzo zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe tych struktur.

  • Korzenie nerwowe, ból w miejscach oddalonych od miejsca urazu/ucisku na nerw
    Ten rodzaj bólu jest bardziej podstępny, bo choć ma swoje źródło w kręgosłupie to objawia się poprzez ból/zaburzenia czucia w innych okolicach ciała. O ile u osób w wieku okołoemerytalnym lekarze często poszukują źródła nietypowych bóli w „korzonkach” o tyle u młodszych pacjentów mogą one stanowić problem diagnostyczny. Przyczyn uszkodzenia korzeni jest wiele: zmiany zwyrodnieniowe, uraz, stany zapalne. Jeśli ból jaki odczuwacie pokrywa się z mapą deramtomów [https://en.wikipedia.org/wiki/Dermatome_(anatomy)] jest b.duża szansa, że jego źródłem są „korzonki”. W odcinku lędźwiowym może objawiać się pod postacią tzw. rwy kulszowej.
  • Bóle przeniesione ze stawów międzykręgowych
    To jedne z najbardziej podstępnych i niedodiagnozowanych typów bólu. Stawy międzykręgowe „biorą na siebie około 20-30% obciążenia, reszta spoczywa na trzonach i krążkach m-k. Kiedy dochodzi do uszkodzenia krążków, obciążenia stawów rożnie powodując rozwój zmian zwyrodnieniowych.
    Dla zmian zwyrodnieniowych stawów odcinka szyjnego kręgosłupa typowy jest…ból głowy (okolica potylicy) lub barku i górne części pleców. Dla odcinka lędźwiowego ból pośladków oraz górnej części uda, co może naśladować objawy choroby zwyrodnieniowej stawu biodrowego.

Ciekawe zespoły chorobowe

  • Zespół T4
    najczęściej atakuje osoby po 35 roku życia, głownie kobiety. Zmiany zwyrodnieniowe w stawach międzykręgowych trzonów piersiowych Th1-5 powodują ucisk na włókna nerwów współczulnych zaopatrujących trzewia, W wyniku tego mogą wystąpić następujące objawy: migrena (skurcz tętnic) i inne bóle głowy, uczucie zimnych dłoni, uczucie „ciężkości” kończyn górnych, ból klatki piersiowej i w okolicy międzyłopatkowej (porównywany do „kłucia nożem”)pogarszający się nocą, podczas zmiany pozycji – w skrajnych wypadkach objawy bólowe mogą sugerować zawał serca. 
  • Zespół Bertolotti
    efekt występowania tzw. Kręgu przejściowego L5/S1, który przyspiesza zmiany degeneracyjne w krążkach m-k i w częściach kostnych dając objawy w okolicy „krzyża”.

Foto – rekonstrukcja wolumetryczna badania TK – po stronie lewej pacjenta widoczny jest staw pomiędzy wyrostkiem poprzecznym kręgu L5 i kością krzyżową (fragment zaznaczony żółtym prostokątem). Po stronie prawej pacjenta typowy obraz dla tej okolicy.

  • Zespół ogona końskiego
    ucisk na włókna nerwowe w odcinku lędźwiowym kręgosłupa poza zaburzeniami czucia i ruchomości kończyn dolnych, daje inne nie mniej uciążliwe objawy jak np.: impotencja, nietrzymanie moczu/ kału lub przeciwnie- uporczywymi zaparciami i problemami z opróżnieniem pęcherza moczowego prowadzącymi do nawracających infekcji pęcherza moczowego.
  • Zespół Grisel
    potencjalnie śmiertelne podwichnięcie w stawie szczytowo-obrotowym NIE powstałe na skutek urazu. Najczęstszą przyczyną jest infekcja, np. wtórna do przeprowadzonych zabiegów stomatologicznych/laryngologicznych na skutek wtórnych infekcji lub nacieku nowotworowego. 

    Na tej samej zasadzie może dochodzić także do podwichnięcia w innych stawach szyjnego odcinka kręgosłupa (nie jest to już jednak wówczas określane jako zespół Grisel)

Foto – podwichnięcie w stawie międzykręgowych C3/4 wtórne do zmian spowodowanych w tkankach miękkich szyi w przebiegu nowotworu złośliwego gardła.

  • Zespół Barré-Lieou (migrena szyjna)
    zespół ten jest słabo znany w środowisku lekarzy. Migrena szyjna najczęściej jest efektem wcześniej przebytego urazu (patrz uraz smagnięcia biczem), a swoimi objawami przypomina te obecne w przebiegu zespołu T4 z dodatkiem takich objawów jak: chrypka, kłopoty z pamięcią, zawroty głowy, zaburzenia słuchu, przewlekłe zmęczenie, uczucie zatkanego nosa, ból twarzy i zębów. Ważnym objawem jest nasilenie wszystkich objawów podczas ruchów szyi.


Prawa autorskie:
Autor artykułu: dr n. med. Mateusz Łasecki

Biografia autora:
Mateusz Łasecki ukończył doktorat w Zakładzie Radiologii Ogólnej i Pediatrycznej Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
W czasie studiów na wydziale lekarskim, ówczesnej Akademii Medycznej we Wrocławiu, założył i prowadził Studenckie Koło Naukowe Fizjologii Wysiłku przy Katedrze i Zakładzie Fizjologii. W ramach SKN przebadał kilkuset sportowców pod kątem wydolności fizycznej i psychomotorycznej.
W swoim środowisku znany jest z inicjatyw prozdrowotnych (m.in. współrealizacja wrocławskiej edycji „Projekt Test”) oraz zamiłowania do sportu.
Z ważniejszych osiągnięć sportowych warto wymienić srebrny medal w XIII Otwartych Akademickich Mistrzostwach Polski w Kulturystyce, zdobycie czarnego pasa (1 Dan) oraz kilku medali na zawodach w modern ju-jitsu.
Autor książki: Środki dopingujące. Wszystko, co musisz wiedzieć.

Sprawdź merytoryczne szkolenia

Dołącz do 5000 zadowolonych kursantów A4academy®